Omgevingspsychologie: Evaluatie van Studentencomplex De Eenhoorn

Dit is een evaluatie van De Eenhoorn: een studentencomplex in Amsterdam Oost/Watergraafsmeer. Toen De Eenhoorn werd opgeleverd in 2007 werd het met gejuich onthaald. Het is een gebouw met veel potentie wat helaas nog niet tot zijn recht komt. Door middel van een omgevingspsychologische analyse zal ik tonen welke problemen er zijn op De Eenhoorn. Met het toepassen van een aantal budget vriendelijke aanpassingen kan de leefbaarheid van het gebouw significant worden verbeterd.

Eerste RingdijkstraatDit is een evaluatie van De Eenhoorn: een studentencomplex in Amsterdam Oost/Watergraafsmeer. Toen De Eenhoorn werd opgeleverd in 2007 werd het met gejuich onthaald. Het is een gebouw met veel potentie wat helaas nog niet tot zijn recht komt. Door middel van een omgevingspsychologische analyse zal ik tonen welke problemen er zijn op De Eenhoorn. Met het toepassen van een aantal budget vriendelijke aanpassingen kan de leefbaarheid van het gebouw significant worden verbeterd.

afbeelding eenhoornVoor te beginnen met wat er mis is bij De Eenhoorn is een introductie op zijn plaats. De Eenhoorn is ontworpen door architecten bureau Dam en partners. Smit’s Bouwbedrijf realiseerde de bouw van het pand in opdracht van Delta Forte, de ontwikkelaar van onder andere Woningstichting Rochdale. De Eenhoorn is een studentenflat met 325 appartementen van verschillende afmetingen. De begane grond bestaat uitSKRA_head twee bergingen voor fietsen, een ruimte voor wasmachines, een conciërge ruimte, een ontvangsthal met brievenbussen en twee bedrijfsruimten. Onder het complex bevindt zich een garage voor dertig auto’s. Het gebouw heeft een rechthoekige basis met drie verdiepingen en een openbare patio in het midden. Op twee assen van de rechthoek staan twee poten van zeven verdiepingen hoog.

Het complex is zeer transparant van onderen: een bijna volledig glazen gevel siert de onderkant van het gebouw en haalt zo het straatbeeld naar binnen. s’ Nachts is het complex rondom verlicht. De verlichting straalt veiligheid en helderheid uit. De combinatie van een profilering met geel baksteen, wit kunststof, een aluminium framing van de ramen en een iets ingetrokken derde verdieping geeft het gebouw een nette afwerking. Uit eigen ervaring weet ik dat ook van binnen het gebouw goed geconstrueerd is. De geluidsisolatie is bijvoorbeeld perfect. De woningen in De Eenhoorn zijn kwalitatief uitstekend.

Zie hieronder voor een YoutTube filmpje van het project:

De Eenhoorn heeft rondom zich hoogbouw staan. Aan drie kanten wordt De Eenhoorn ingebed door respectievelijk een kantoortoren, een appartementen complex en een hotel. Aan de resterende zijde bevindt zich het hoofdkantoor van de verkeerspolitie Amsterdam-Amstelland.

Na deze korte introductie volgen een drietal problemen zoals ik die zie in het gebouw op dit moment. Elk probleem wordt nader uitgewerkt.

Probleem 1: een kil en onguur straatbeeld

IMG_3677In tegenstelling tot De Eenhoorn hebben de buren een defensieve gevel. De straten zijn kil, zonder groenvoorziening. Door de plaatsing van hoogbouw vlak op elkaar ontstaat er een verhoogde luchtstroming. Hierdoor is het vaak gevoelsmatig kouder op straat.

De kleuren zijn grauw en grijs. Uitlaat plekken van ventilatoren op maaiveldniveau zorgen met nameIMG_3667 s’ nachts voor geluidsoverlast. Het appartementen complex heeft op straatniveau een bakstenen gevel met garageboxen. Daarnaast loopt er een drukke weg vlak langs het gebied wat een constant geluid van auto’s produceert. Het hotel heeft een getinte glazen gevel maar maakt door een nauwe profilering toch een erg afgesloten indruk.

IMG_3676De zijde van het politiehoofdkwartier is vergelijkbaar. De ingang van de garage voor surveillance auto’s bevindt zich recht tegenover de ingang van De Eenhoorn. Hierdoor is er vaak overlast van lawaai. De grote deuren en de grijze gevel van het gebouw geeft het geheel een erg depressieve indruk.

Rondom De EenhoornIMG_3668 bevinden zich straten met auto’s. Een zijde bij de kantoortoren is geen straat maar een parkeerplaats. Ook hier staan auto’s. Het gebouw is zo niet aangesloten bij enige natuurlijke groen voorziening. Het vormt een eiland te midden van asfalt en straatsteen.

Het resultaat vormt het eerste probleem in De Eenhoorn: de omgeving is kil, onguur en afstandelijk. Dit geeft een gevoel van onveiligheid, wat ’s avonds door de duisternis extra versterkt wordt. De levendigheid op straat is zeer beperkt. Er rijden wel auto’s langs het complex, maar vaak met hoge snelheid, vermoedelijk door een aflopende autoweg vanaf De Ringdijk. Dit verhoogt het al reeds negatieve effect van de omgeving.

Probleem 2: Een openbare en (praktisch) lege patio

IMG_3633De Eenhoorn heeft een patio. Deze patio is betegeld en heeft twee plantenbakken met bomen en struikjes. De patio is vanaf de vier hoeken bereikbaar. Aan de patio is de opening voor de fietsenstallingen gevestigd.

Het idee van de patio was om een sociale ontmoetingsplek te creëren voor de studenten populatie. Door gebreken in het ontwerp en de aankleding van de patio komt dit echter niet tot resultaat.

Een van de problemen met de patio is dat door de hoogbouw rond De Eenhoorn ook de toegangen tochtig en onguur zijn. De vernauwde toegangen creëren een windtunnel effect. Daarnaast is het er relatief donker. Hangjongeren vestigen zich overdag o.a. doordat de overkapping niet opvalt in de rest van de straat. Dit geeft een gevoel van onveiligheid.

IMG_3666De tochtigheid gaat verder dan de ingangen. Doordat de fietsenstalling wanden hebben van stalen hekwerk kan de wind ongestoord door de patio stromen. Het maakt het met name in het najaar geen prettige plek om te zitten. Een ander probleem zit in het feit dat de patio omzoomd is met drie verdiepingen. Hierdoor komt er in de vroege ochtend en namiddag betrekkelijk weinig licht in de patio. Het versterkt het donkere gevoel van de ingangen en maakt de patio grauw.

De aankleding van de patio vormt ook een groot probleem. De grijze betegeling is niet vriendelijk. Er zijn geen voorzieningen om elkaar te zien zoals bankjes of tafels. De plantenbakken zijn veel te schaars om de stenen weerstand te kunnen bieden. Het resultaat is een gebrekkige voorziening om activiteiten samen te ondernemen. De keuze van materialen en het ontbreken van meer groen maakt de patio onvriendelijk en daardoor geen logische keus om tijd door te brengen.

De levendigheid is momenteel zeer beperkt. De enige functie van de patio is op dit moment een uitbreiding van de fietsenstalling. De bedrijfsruimten kunnen hier iets aan doen. Deze zijn namelijk met hun ingang gevestigd aan de patio. De verhuurder DUWO heeft echter nog geen ondernemer kunnen vinden die zich wenst te vestigen in het complex. Als tijdelijke oplossing zijn de twee ruimten nu in bruikleen gegeven aan een anti-kraak bedrijf. Deze heeft kunstenaars geplaatst in de twee ruimten. De kunstenaars zijn echter zelden actief aan het werk en exposeren niet. De twee bedrijfsruimten lijken dienst te doen als magazijn.

Probleem 3: een gebrekkige sociale interactie

In het ontwerp van Dam en partners was het uitgangspunt een echt residentiële voorziening te creëren voor studenten. Dit is ook gelukt.

Het probleem met het gebouw is echter dat de opzet van een appartementen complex tot een zeer beperkte sociale interactie tussen studenten heeft geleid. Dit is een zorgelijk resultaat omdat met name studenten sterk behoefte hebben aan bescherming, sociale steun en interactie.

Het blijkt dat de studenten populatie in Nederland relatief gevoelig is voor depressies. Een omgeving met veel sociale interactie maakt de overgang van bij de ouders wonen naar het op je zelf wonen makkelijker. Het gaat depressies tegen en de onderlinge communicatie versterkt de zelfontplooiing van de student. Het kan de opkomst van eenzaamheid tegengaan.

Sociale interactie is niet verplicht, maar het creëren van de mogelijkheden voor sociale verkeer versterkt het woongenot aanzienlijk. Deze mogelijkheden zijn in De Eenhoorn niet aanwezig. Er zijn geen gezamenlijke ruimten, geen common rooms, behalve de patio. Deze ruimte functioneert echter niet in deze hoedanigheid.

De gangen zijn quasi modernistisch afgewerkt in rood en wit. De kwaliteit is wederom uitstekend. De kleuren zijn fris maar geven geen huiselijk gevoel. De kleur rood is een kleur waarmee weinig mensen zich makkelijk identificeren. Groen of blauw was een logischer keuze geweest.

IMG_3642De gangen zijn uitgestorven en door de goed geïsoleerde deuren doodstil. De rijen rode deuren hebben elk een eigen deurbel en een eigen huisnummer. Dit versterkt het gevoel van individualisme van de bewoners.

De deuren zijn van een uitstekende massieve kwaliteit en doen zo aan als echte huisdeuren. Zodoende blijven ze nooit eens open staan: huisdeuren zijn er immers om dicht te houden en je woning te beschermen. De angst dat de deur in het slot valt maakt de deur überhaupt ongeschikt om open te houden.

IMG_3643Daarnaast is elke gang afgesloten met een extra deur met een aparte digitale sleutel. Het maakt De Eenhoorn een zeer veilig gebouw. Buitenstaanders moeten drie hindernissen doorkomen om bij de student in de kamer te staan. De keerzijde van de veiligheid is dat de mobiliteit tussen verdiepingen ernstig belemmerd wordt. Studenten van de vierde verdieping kunnen niet zomaar op bezoek bij studenten van de vijfde verdieping: hun digitale sleutel werkt niet op de toegangsdeur.  Het is een hindernis die sociale interactie nog eens extra belemmert.

Tot slot kunnen de bewoners de collectieve ruimte nauwelijks aanpassen aan eigen inzicht.nog een typische gang Brandweer voorschriften schrijven voor dat er geen objecten in de gang mogen staan. DUWO voegt daar aan toe dat posters en muurbekleding ook verboden zijn. De mogelijkheden voor bewoners om zich het gebouw ‘eigen’ te maken zijn daardoor zeer beperkt.

Al met al creëert het ontwerp geen tot nauwelijks interactie verder dan de directe buren. Een gevoel van onpersoonlijkheid is het gevolg. Men voelt zich niet verwant met het gebouw en de gemeenschap. Het gebouw zal daardoor sneller slijten. Vormen van vandalisme zijn al zichtbaar in de liften. Het woongenot is vermindert. En dat is jammer omdat met name studenten een geschikte doelgroep vormen voor het creëren van een sociale omgeving.

De oplossingen voor de genoemde problemen zijn legio en vallen vaak financieel mee. Op de totale (bouw)kosten van het studenten complex De Eenhoorn zijn de kosten om de leefbaarheid te vergroten verwaarloosbaar. De opbrengsten voor de bewoners kunnen daarentegen zeer groot zijn. Het vergt echter naast geld ook een (eenmalige) investering van tijd en een creatief vermogen om de oplossingen tot stand te brengen. Dit moet komen vanuit de woningbouwvereniging in samenwerking met de studenten zelf.

Er moet een commitment zijn vanuit DUWO en de gemeente om voor mensen goede leefomgevingen te creëren. Een positief financieel rendement op de investering in een studenten complex moet niet de enige motivator zijn voor een woningbouwvereniging; geluk en welzijn voor de bewoners moeten net zo hoog op de prioriteiten lijst te staan. Dat vergt daadkracht.

Mogelijke oplossingen worden hieronder beschreven. Ze zijn niet allesomvattend: het is een eerste analyse van mogelijkheden om de leefbaarheid te vergroten.

Oplossingen voor het straatbeeld

Afwisseling en variatie

Mensen waarderen omgeving over het algemeen hoger indien er afwisseling is in het straatbeeld. Er moet iets te onderzoeken zijn, een zekere vorm van complexiteit. Te weinig stimulatie heeft een negatief effect op ons gedrag.

Deprivatie studies suggereren dat het wegnemen van sensorische ervaringen bij mensen zorgt voor angst en psychologische problemen. De omgeving moet daarom soms meer stimulerend en complex worden gemaakt zodat de omgeving mensen plezierig stimuleert en een gevoel geeft thuis te zijn.

Een mogelijkheid is om de sterke lineaire afbakening van de gebouwen rond De Eenhoorn te doorbreken met kleur en vormgeving. Het verven van de gebouwen in nieuwe natuurlijke pastel kleuren kan al een aanmerkelijke verbetering opleveren in de perceptie van de straat.  Andere mogelijkheden zijn het aanbrengen van kunst, bijvoorbeeld afkomstig van studenten van de Rietveld Academie of de Hoge School van de Kunsten.

Het doorbreken van het lineaire straat patroon met borders, objecten en voorwerpen geeft daarnaast een meer natuurlijk gevoel. De gebouwen rond De Eenhoorn vormen een massa van rechte lijnen. Het aanbieden van dynamische, natuurlijke vormen en materialen brengt balans terug in het straatbeeld en maakt voor mensen de omgeving prettiger.

Zorg voor groenvoorziening

Het effect van natuur op de ervaring van de omgeving is verbluffend. Het zorgen voor de aanwezigheid van groen geeft rust, reduceert stress en maakt een omgeving meer toegankelijker.

Door borders aan te leggen met bomen en struiken kan de straten rond De Eenhoorn een grotere leefbaarheid krijgen. De aanwezigheid van planten en bomen vergroot het gevoel van veiligheid en verlaagt vandalisme.

Breng de menselijke maat terug in het straatbeeld

Het straatbeeld rond De Eenhoorn is nog gebaseerd op de voormalige functie van het terrein als een plek voor industrie. Dit wordt gekenmerkt door brede straten, veel steen en asfalt en een constante hoogte en platheid in het straatbeeld.

Door de weg achter de eenhoorn smaller te maken en de parkeerplaatsen aan de hotel zijde te verplaatsen naar naast het politiekantoor wordt de omgeving beter aangepast op het menselijk perceptueel systeem.

Mensen zien gemiddeld details tot een afstand van ongeveer 8 tot 12 meter. Dit is tevens de afstand die men het liefst niet moet overschrijden bij het maken van wegen en paden. Door de weg kleiner te maken worden mogelijkheden gecreëerd voor planten, bomen, grasvelden en kunst. In de huidige situatie zijn de wegen te groot en overschrijven ze zo de dimensies waarop mensen perceptueel goed functioneren. Dit lijdt tot onzekerheid omdat men niet in staat is de omgeving volledig visueel te overzien.

Zorg voor snelheid belemmeringen

De weg aan de ingang van De Eenhoorn is een locale weg waarop relatief hard wordt gereden. Dit komt door de geringe complexiteit in het straatbeeld waardoor automobilisten voelen dat zij door (denkbeeldig) beter overzicht harder kunnen rijden. De andere oorzaak is een dalend wegdek vanaf De Ringdijk.

Door hindernissen op het wegdek te plaatsen zoals versperringen en de zijkanten van de wegen op te vullen met bijvoorbeeld een groenvoorziening zal de snelheid sterk dalen. Het effect is dat de wegen voetganger vriendelijker worden en de veiligheid en leefbaarheid omhoog zal gaan, tegen een geringe koste van de mobiliteit.

Voorbeeld van een effect van groenvoorziening

De invloed van slechts enkele kleuren en een paar borders is aantoonbaar door het vergelijken van een simpele schets met de foto van de straat aan de achterkant van De Eenhoorn. De simpel getekende schets laat zien dat door het aanbieden van een tegenhanger aan de rechtlijnigheid het straatbeeld kenmerkend opleeft. Door groen te creëren in het straatbeeld en zichtlijnen terug te brengen naar een meer menselijke maat wordt de omgeving leefbaarder.

IMG_3667

schets

Oplossingen voor de patio

Afsluiten van de patio voor buitenstaanders.

Een eerste stap in het verbeteren van de patio is het afsluiten van de patio voor de buitenwereld. Dit kan door de toegangen in de hoeken dicht te maken en de toegangsmogelijkheden tot de patio te beperken tot toegang met de digitale sleutel.

Het voordeel van afsluiten van de patio is drievoudig. Ten eerste zal de tocht veroorzaakt door het windtunnel effect verminderen. Maar belangrijker: voor het eerst kunnen de bewoners zich op de patio bevinden en zich toch nog beschermd voelen. Ze hoeven zich minder zorgen te maken om hun eigendommen omdat alleen mensen van hun eigen gemeenschap toegang hebben tot het gebied.

Het afsluiten van de patio creëert namelijk een defensible space: een ruimte waarvan de bewoners het gevoel hebben eigenaar te zijn. Het leidt voor de studenten tot herkenning van de patio als onderdeel van hun eigen semi-publieke territorium. Daar hoort een bepaalde zorg bij. Studenten zullen de patio sneller beschermen tegen indringers: de sociale controle binnen de semi-publieke ruimte gaat omhoog.

Het hebben van een gemeenschappelijk bezit geeft de mogelijkheid tot het ontwikkelen van sociale verbanden. Nu voor het eerst hebben studenten een handvat om interacties aan te gaan met anderen: we bevinden ons immers allemaal op een stukje van onze eigen turf, dus we vinden elkaar automatisch al vriendelijker.

Maak de patio wind en geluid dicht

De huidige patio is in lijn met de rest van het gebouw zeer toegankelijk en open. Het probleem hierbij is dat nu niet duidelijk is of de patio nou openbare straat is of eigendom is van de bewoners. Door het afdichten van de patio wordt er een hofje gecreëerd. Dit geeft de bewoners een plek voor ontspanning en heft de onduidelijkheid op.

begijnhofAfsluiting zorgt voor sereniteit. De grachtengordel van Amsterdam laat dit in al haar pracht zien: een wereldstad vol met drukte en lawaai versterft bij het betreden van de achtertuin van een grachtenpand. Voor wie dit proefondervindelijk wilt ervaren kan bijvoorbeeld het Begijnhof aan het Spui bezoeken in Amsterdam. Naast het drukke Spui in het hart van de stad komt de stilte oorverdovend over.

Een vergelijkbaar resultaat kan gecreëerd worden met betrekkelijk weinig materialen binnen De Eenhoorn. De drie verdieping tellende ‘muren’ van de patio hebben dan ook functioneel nut als geluidsscherm. Het ontbreken van geluid in de drukke omgeving rond het prins Claus plein zal het woongenot van de studenten enorm vergroten. Voor het eerst kan de student in zijn ‘tuin’ zonder verstoring studeren en van de zon genieten.

Maak de patio een werkelijk groene omgeving

De positieve effecten van het hebben van een geluidsarme groene oase zijn groot. Natuur neutraliseert stress en brengt het aandacht en concentratie niveau terug op pijl.

De twee borders met bomen en struiken leveren te weinig groen op om de patio aan te kleden. Door een groot percentage van de patio te voorzien van struiken, bomen en gras wordt de patio een plek om uit te rusten en inspiratie op te doen voor bijvoorbeeld een essay.

gangHet aanbrengen van verhogingen in de grond maakt bovendien de patio perceptueel avontuurlijker en zorgt voor natuurlijke ‘haventjes’ die mensen kunnen claimen voor eigen gebruik. Door slimme verlichting te plaatsen in plaats van de lantaarnpalen wordt ’s nachts een prettige zachte plek gemaakt waar men nog kan napraten over de dag. De combinatie met de open galerij zorgt dat mensen het collectieve karakter van de patio niet verliezen en haar met respect blijven behandelen.

grachtentuinDe ontwikkeling van de groenvoorziening is een initiële investering die eventueel collectief bij elkaar kan worden gebracht. Het onderhoud is een terugkerende post maar valt in het niet bij de toegenomen functionele gebruikers waarde van de patio voor de bewoners. Meer groen is daarom een verstandige keuze.

Zorg voor mogelijkheden voor ontmoetingen en activiteiten

Een groene oase is een stap in de goede richting maar om het sociale karakter van de patio te benadrukken moet het ook mogelijkheden bevatten voor interactie.

In het ontwikkelen van mogelijkheden voor kleine groepen kan worden gedacht aan het plaatsen van bijvoorbeeld pingpong tafels of stenen schaak borden en tafeltjes. Maar ook voor het spontane tuinfeest moet plaats worden gemaakt. De patio heeft daarom een plein nodig waar men in een grotere groep samen kan zijn.

Schrijf een studenten initiatief uit voor de bedrijfsruimten

De huidige bedrijfsruimten worden niet gebruikt en zijn daardoor een verspilling van kansen. Door een actie uit te schrijven aan studenten voor goede ideeën om de ruimten te gebruiken kunnen de bedrijfsruimten iets opleveren voor de bewoners. Dat hoeft niet gratis te zijn: er mag prima een commercieel doel achter zitten waarbij de winstmarge op de bedrijfsruimte slechts beperkt hoeft te worden aangepast. De ruimtes leveren nu in ieder geval helemaal niks op.

aan 't eiEr kan bijvoorbeeld samen worden gewerkt met de hes om een proef locatie te creëren voor een onderneming. Een onderneming gedreven door studenten, met producten waar studenten iets aan hebben (bijvoorbeeld een winkel of een cafeetje) kan de leefbaarheid door toegenomen intensivering van de ruimte enorm vergroten.

Het gunstige effect van het organiseren van commerciële activiteiten op een studenten locatie kan bijvoorbeeld worden gezien bij de studentenwoningen in de voormalige houthavens. Het paviljoen aan ’t ei zorgt hier voor een toegenomen levendigheid. Dit vergroot de sociale veiligheid en geeft de bewoners een waardevolle voorziening.

Oplossingen voor de sociale interactie

Maak het gehele gebouw toegankelijk met de digitale sleutel

Uit de analyse van de problemen komt de eerste logische oplossing om interactie te bevorderen: zorg dat met de sleutel de andere gangen in het gebouw toegankelijk zijn. Hierdoor kunnen mensen ook de sfeer proeven op andere ‘afdelingen’ en wordt het gemeenschapsgevoel t.o.v. het gebouw als geheel bevordert.

Geef elke verdieping een gemeenschappelijke ruimte

Het hebben van een gemeenschappelijke ruimte geeft studenten de mogelijkheid om zelf de graad van interactie op te zoeken die hij/zij op dat moment nodig heeft. Bovendien kan in deze ruimte feestjes worden gevierd.

Het aparte is dat de ruimten al reeds bestaan. Ze worden nu gebruikt voor de opslag van reserve meubelen voor de kamers van uitwisselingsstudenten. Elke verdieping heeft zo’n kamer. Door deze kamers een ander gemeenschappelijk doel te geven komt deze ruimte veel meer tot zijn recht en kan het het leefklimaat op De Eenhoorn verbeteren.

Zo’n common room heeft een klein budget nodig van enkele honderden euro’s om aan te kleden. Het vormt direct een mogelijkheid om mensen te laten interacteren met elkaar.

Laat studenten zelf de wanden invullen

De maagdelijk witte wanden van De Eenhoorn staan mooi in een architectonisch tijdschrift maar hebben praktisch geen meerwaarde. Beter is om studenten vrij te laten in de invulling van ‘hun’ ruimte. Zo krijgt de student de mogelijkheid om zijn eigen territorium af te bakenen.

plattegrondEen bezoek aan het studentencomplex aan de Ina Boudier-Bakkerlaan te Utrecht laat dit principe in praktijk zien. De gebouwen aan de Ina Boudier-Bakkerlaan zijn zelf zeer simpel van opzet. Ze bestaan uit rechthoekige blokken met een centraal trappenhuis. Op elke verdieping splitst een lange gang de blokken in tweeën met kamertjes, een gemeenschappelijke woonkamer, keuken en badkamers aan beide kanten.

woonkamerDe creatie van hofjes met blokken levert een intiem gevoel. Dit komt ook tot uiting in de aankleding en inrichting van de verschillende studentenhuizen. Allemaal zijn ze zeer divers en tonen ze een sterke binding met de gemeenschap en ‘het huis’. Muren vol met tekeningen, posters, leuzen, foto’s enzovoort geeft de binding weer van de studenten: een hechting aan hun eigen plek. Het geeft als het ware het gebouw en de leefomgeving een persoonlijkheid.

Creëer een activiteiten commissie

Een activiteiten commissie met een budget kan mensen bij elkaar betrekken. Deze activiteiten zijn allereerst voor ontspanning en vermaak maar hebben ook een sociaal effect. De activiteiten die plaats zullen vinden in de patio laat verschillende verdiepingen met elkaar ‘mixen’. Hierdoor hebben studenten de mogelijkheid om buiten hun eigen sociale kring te raken.

Uiteindelijk is het doel van al deze maatregelen niet om het gedrag van de individuele student te sturen maar om verschillende territoriale lagen te creëren binnen het gebouw. Allereerst is er de persoonlijke laag: de kamer van de student zelf. Hier is de student heer en meester. Daarnaast komt de laag van de verdieping, met deze mensen heeft de student waarschijnlijk het meeste omgang doordat hij/zij ze tegen komt in de gemeenschappelijk kamers. Het biedt perspectieven voor het ontwikkelen van kennissen, vriendschappen en relaties. Daar overheen komt de collectieve laag van de patio. Hierin bevindt de student zich nog steeds op eigen terrein en kan zijn netwerk uitbreiden over zijn eigen unit heen.

Op dit moment is er maar een laag: de eigen kamer. Dit is te beperkt want het leidt niet tot het ontwikkelen van contacten. Door meerdere nieuwe lagen te introduceren wordt de sociale cohesie van De Eenhoorn versterkt. Dit zal het woongenot en de leefbaarheid intens vergroten.

Algemene conclusie ten bate van de architectuur

Hopelijk biedt dit artikel een bijdrage aan de leefbaarheid van het studentencomplex De Eenhoorn. Het is mijn eerste analyse van een urbane setting op sociaal-psychologische problemen. Ongetwijfeld is dit verslag niet compleet en kunnen er nog meer problemen en oplossingen worden bedacht. Het is niet mijn intentie om compleet te zijn maar om mensen warm te maken voor de sociale en psychologische dimensies in ontwerpen.

Bij de ontwikkeling van architecturale plannen moet namelijk ten alle tijden worden gekeken naar de gebruiker. De gebruiker is net belangrijk als de vormgeving, de functionaliteit en de opdrachtgever. De gebruiker is degene die leeft in het gebouw, die het gebouw gebruikt, die er in zal vloeken omdat het klimaat slecht is of zal lachen bij het zien van de slimme oplossingen voor dagelijkse irritaties. Vaak is de opdrachtgever tevens de gebruiker en zal zij zelf de noodzaak van een gebruikers analyse erkennen. Maar in die gevallen dat gebruiker en opdrachtgever gescheiden zijn zoals bij woningbouw is gebruikersonderzoek onontbeerlijk.

Omgevingspsychologen vormen hierbij een belangrijke schakel. Zij hebben het vermogen om door analyse voor en achteraf ontwerpen op leefbaarheid te evalueren en zo de kwaliteit van gebouwen te verhogen. Op deze manier wordt de wereld beter en leven we prettiger en gelukkiger.

Posted by Wouter Tooren

Ik ontwikkel en analyseer gebruikerservaringen in de architectuur. Psycholoog, ontwerper, oprichter van Eyckveld. Liefhebber van goede koffie.

  1. Ik woon zelf ook in de Eenhoorn en voel dezelfde kwalen als hier beschreven. Eigenlijk zou de bewonerscommissie meer initiatief moeten nemen om hier iets aan te doen. Dus mensen, laten we er iets van maken!

    Beantwoorden

  2. Supergoed! Is dit al naar de bewonerscommissie gegaan?
    Zo niet, wil iemand met printer die dit leest en ook goed vindt, het uitprinten en beneden ophangen of een kopietje bij de bc afgeven? Vooral dat idee van de HES lijkt me super en kans maken.

    Beantwoorden

    1. We need more inghsits like this in this thread.

      Beantwoorden

    2. I don’t think Saigon was really slept on. check out TSS list of there top 15 albums of the year, Saigon made it…In fact Saigon made my top albums list as well…..

      Beantwoorden

  3. […] weet ik dat zodra de ontwikkelaar zich terugtrekt er een gat ontstaat. Ik heb anderhalf jaar op de Ringdijk gewoond, een gloednieuw hoogbouw project met individuele kamers voor studenten. Bij oplevering werd […]

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *