Wat is Space syntax analyse?

Voorbeeld van visuele ‘connectiviteit’ binnen een gebouw: Een maat die het niveau van visuele verbinding van ruimten weergeeft. De data is berekend d.m.v. het programma Depthmap. De meest zichtbare locaties zijn in rood gekleurd.

De aankomende tijd meer over space syntax analyse: een techniek die d.m.v. de analyse van plattgeronden informatie kan verschaffen over visuele eigenschappen van ruimte. Bijvoorbeeld welke ruimten zijn zichtvaar vanaf een bepaalde locatie op de plattegrond? Of welke locaties op de plattegrond zijn visueel sneller te zien dan andere locaties? Ik gebruik de techniek in mijn afstudeeronderzoek om werkomgevingen op universiteiten in kaart te brengen. Deze keer een korte introductie van de mogelijkheden, en onmogelijkheden, die space syntax analyse kan bieden.

Mogelijkheden van Space Syntax Analyse

Een van de belangrijkste voordelen die space syntax analyse kan leveren is inzicht in de visuele eigenschappen van ruimten. Het gaat dan met name om de vraag welke plekken goed zichtbaar zijn en welke plekken niet. Dit kan vanuit 1 bepaald punt, bijvoorbeeld een locatie op de plattegrond, maar ook voor de plattegrond in totaliteit, een soort gemiddelde. De applicatie van deze kennis kan goed worden gebruikt in de praktijk.

Een voorbeeld. Er lijkt een relatie te zijn tussen het gevoel van veiligheid dat mensen ervaren en de mate waarin een omgeving overzichtelijk is. Locaties met veel overzicht ervaren mensen als voorspelbaar en controleerbaar. De meeste mensen erkennen instinctief dat er voor hun gevoel een verminderde kans is dat gevaar zich plotseling en onvoorspelbaar opdringt. Mochten er factoren zijn die gevaar kunnen opleveren (bijvoorbeeld een potentiële zakkenroller), dan zien we deze elementen al van verre aankomen. Overzichtelijkheid geeft zo de mogelijkheid om te plannen. We letten op onze portemonnee of houden onze tas goed in de gaten. Beter kunnen plannen voor gevaar verminderd onveilige gevoelens.

D.m.v. space syntax analyse kunnen we omgevingen analyseren in termen van zichtbare voorspelbaarheid. Visual control en controllability wordt dit in space syntax termen genoemd. Het genereren van dit soort data is fijn voor onderzoek omdat het achterliggende rekenkundige proces gestandaardiseerd is.  Dit geeft ons de mogelijkheid om omgevingen te vergelijken, bijvoorbeeld tussen space syntax data en survey onderzoek. Welke effecten hebben verschillende waarden in space syntax analyse op gevoel van veiligheid zou bijvoorbeeld een vraag kunnen zijn voor dit soort onderzoek. Ook praktisch heeft het nut. Ontwerpen voor omgevingen die nog niet zijn gebouwd kunnen voorzichtig worden geëvalueerd. Het scheelt zeer veel kapitaal als vooraf indicaties voor problemen kunnen worden opgelost, ingrijpen na het bouwproces zijn immers vaak duurder dan ingrijpen voor het bouwproces. Bij bestaande omgevingen kunnen oorzaken voor problemen (bijvoorbeeld vandalisme) worden aangeduid voor nader onderzoek.

Onmogelijkheden van space syntax analyse

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, en vaak is dit ook het geval. Een vaak gemaakte misser bij space syntax analyse is analoog aan een gegeven wat we vaker zien in omgevingspsychologie. Dit is het gegeven dat kennis over omgevingen ons de mogelijkheid geeft om gedrag te voorspellen. Dit kan niet, en is evenmin mogelijk voor space syntax analyse. De verleiding is om bijvoorbeeld in het voorbeeld hierboven te denken dat de data uit space syntax analyse in staat is om te voorspellen hoe onveilig mensen zich voelen. Lage niveaus van contrability zou dan gelijk staan aan hoge niveaus van gerapporteerde onveiligheid. Maar dit klopt niet.

De verleiding komt waarschijnlijk uit het gegeven dat als een meetinstrument (space syntax analyse) constant en nauwkeurig data aanlevert, dat deze dan ook in staat is om constant en nauwkeurig gedrag te voorspellen. Helaas lukt dit niet omdat de vraag naar voorspelling van gedrag velen malen complexer is dan de data uit space syntax analyse kan verklaren. In gevoelens van onveiligheid, net als elk psychologisch gedragsmatig proces, spelen vele variabelen een rol. Persoonlijkheid trekken bijvoorbeeld, maar ook zoiets basaal als de aanwezigheid van zwerfvuil. Het is helaas nu eenmaal niet mogelijk om oorzakelijke verbanden te veronderstellen tussen gedrag en een enkele parameter zoals het niveau van controlabillity in space syntax analyse.

Een andere plattegrond, nu een voorbeeld van visuele integratie. De stukken in het rood zijn visueel sterk geïntegreerd, wat wil zeggen dat deze locaties beter toegankelijk zijn.

Kunnen we er dan niks mee? Nee in tegendeel, de techniek heeft veel potentie, bijvoorbeeld vanwege de nauwkeurigheid waarmee plattegronden worden beschreven. Maar het is belangrijk om het te zien als een hulpmiddel. Een verantwoord omgevingspsychologisch ontwerponderzoek maakt gebruik van meerdere instrumenten. Binnen dit panel past space syntax analyse uitstekend. Het levert ons inzichten, waardoor we nog effectievere ontwerpen kunnen maken. Maar het is geen waarzegger.

 

Link voor deze post: http://buildingsenses.wordpress.com/2011/09/14/space-syntax-analyse-manieren-om-visuele-kenmerken-van-omgeving-in-kaart-te-brengen/

Posted by Wouter Tooren

Ik ontwikkel en analyseer gebruikerservaringen in de architectuur. Psycholoog, ontwerper, oprichter van Eyckveld. Liefhebber van goede koffie.

  1. […] manier om je ontwerp vooraf te testen; met behulp van computer simulatie. Computerprogramma’s als space syntax kunnen voor jouw ontwerp doorrekenen en tonen hoe mensen zich door het gebouw heen zullen […]

    Beantwoorden

  2. […] deze blogpost voor een korte uiteenzetting wat space syntax analyse is. Op Eyckveld staat een overzicht hoe de techniek kan worden ingezet om waarde te leveren bij […]

    Beantwoorden

  3. […] van grote invloed voor een klant tijdens zijn of haar bezoek in jouw winkel. Onderzoek met de space syntax analyse toont hoe een kant zich in jouw winkel beweegt. Er is een relatie tussen een gevoel van veiligheid […]

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *