Voorbeeld Healing Environment: dagbehandeling VU medisch centrum.

Bij binnenkomst van het dagbehandeling centrum wordt de bezoeker direct geconfronteerd met een lange groene wal die lijkt te bewegen. De wal wekt nieuwsgierigheid op en is tegelijkertijd stress reducerend.

In het kader van O.K. van de toekomst bezocht ik enkele weken geleden de polikliniek van het VU medisch centrum in Amsterdam. Dit chirurgische dagbehandelingscentrum, ontworpen door D/Dock architecten, kenmerkt zich door de toepassing van een healing environment.

Er is aandacht gegeven aan het kunnen laten functioneren van drie stromen binnen één omgeving: personeel, bezoekers en patiënten. Voor de patiënten was stress reductie een belangrijk uitgangspunt. D/Dock bedacht voor de implementatie van de healing environment het principe van de brightsite, een omgeving die een voorstelling geeft van een parkachtige oase.

De brightsites vormen een voorbeeld van toepassing van evidence based design. De basis voor het brightsite concept komt voort uit studies naar de elementen van een healing environment, maar ook uit de analyse van werkprocessen, patiëntenervaringen, cultuur en rituelen binnen ziekenhuizen. D/Dock gaat zo verder dan slechts ingrijpen met vormgeving;  Ze proberen een positieve ervaring te scheppen voor de gebruikers van de ruimte en invloed uit te oefenen op werk- en bedrijfsprocessen. Volgens D/dock is een healing environment niet alleen een spreekwoordelijke plant op de patiëntenkamer. Voor een goed functionerende healing environment moeten alle factoren in de patiënt beleving worden meegenomen, dus ook bijvoorbeeld de ervaringen met het personeel.

Hierom ook het ontwerpen voor drie stromen: personeel, bezoekers en patiënten. Bezoekers vormen een extra hulp in het monitoren van de zieke en bevorderen daarnaast het welzijn. En als het (medisch) personeel haar werk niet goed kan doen heeft dit directe implicaties voor het herstelproces.

De patiënten balie bij de ingang van de afdeling. Een ronde afwerking met organische details.

Het toepassen van een evidence based omgeving vraagt wel om creatieve oplossingen. De bestaande architectuur belemmert bijvoorbeeld de implementatie van een healing environment. Dit kan komen door fysieke belemmeringen, een bestaande architectuur, maar ook sociale belemmeringen, bijvoorbeeld scepsis of wantrouwen onder het personeel.

De groene muur vormt een belangrijk element binnen het healing environment concept op de afdeling.

In het dagbehandeling centrum heeft D/Dock een grote groene muur geplaatst die doorloopt vanaf de ingang naar de uitslaap bedden van de patiënten. De muur geeft de illusie van natuur. Door verschillende lagen te gebruiken met gezandstraald glas lijkt het alsof de muur voorzien is van natuurlijk daglicht. De beelden van planten hebben een lichte beweging, waardoor er een impressie is van daadwerkelijke een muur met planten. Vooral vanaf een afstand is de illusie zeer sterk. Direct bij binnenkomst voel je het effect. De muur intrigeert en kalmeert tegelijkertijd. Een sterk voorbeeld van regeneratieve architectuur.

Plafond boven de bedden van de patiënt. Hoe zou het zijn om hieronder wakker te worden? Het licht is dimbaar.

Een ander element dat snel in het oog valt is het plafond. Dit is voorzien van een gedrukte print. De print stelt de kruin van een boom voor, alsof je daadwerkelijk onder de bomen ligt. Het geeft een natuurlijk tintje aan de ruimte wat kalmerend en veilig aanvoelt. Tegelijkertijd geeft het ook meteen het territorium van de patiënt aan. De patiënt ligt niet los in de zaal maar heeft een eigen nestje. De afwerking met spotjes bevestigt de grens van het territorium van de patiënt. Tegelijkertijd is dit een stukje luxe dat het geheel een elegant beeld geeft.

Lampjes rond het nestje bakenen het territorium van de patiënt af maar hebben ook een functioneel doel.

De patiënt kan verder controle uitoefenen op zijn omgeving door de gordijnen van zijn nestje dicht te doen. Er is aandacht gegeven aan de stof van de gordijnen: Een natuurlijk motief is in de stof verwerkt. Daarnaast kan de patiënt wel door de stof kijken, maar de mensen buiten het nestje niet naar de patiënt. Het licht binnen het nestje is verder dimbaar, wat de controle van de patiënt over de omgeving verder vergroot.

De gordijnen zijn alleen doorzichtig voor de patiënt en hebben een natuurlijk motief.

Uiteindelijk blijft de afdeling onderdeel van een ziekenhuis. Het moet daarom ook als zodanig herkenbaar blijven. Ook heeft een ziekenhuisafdeling een hoog functioneel karakter. De oppervlakten zijn daarom nog altijd glad, met linoleum vloeren en de toepassing van veel witte wanden. De muren en vloeren zijn hygiënische en makkelijk schoon te maken.  Toepassing van ornamenten behoudt de hight-tec uitstraling van de afdeling en zorgt ook dat de patiënt het idee heeft dat hij in betrouwbare handen is. Er is zo op de afdeling een goede mix gevormd tussen een omgeving die de patiënt behaagt, maar toch professionaliteit uitstraalt. Binnen de beperkende factoren van de bestaande bouw van het VU is dit een knappe prestatie.

De rest van de afdeling kenmerkt zich door een professionele, functionele aankleding.

Meer weten over het dagbehandeling centrum van het VU/mc? Op de website van D/Dock staan 2 publicaties die uitvoerig ingaan op hoe het dagbehandelingscentrum tot stand is gekomen en welke afwegingen bij het ontwerp zijn gemaakt.

Posted by Wouter Tooren

Ik ontwikkel en analyseer gebruikerservaringen in de architectuur. Psycholoog, ontwerper, oprichter van Eyckveld. Liefhebber van goede koffie.

  1. David Oosterveen 4 november, 2010 at 13:28

    Top. Veel beter het ziekenhuis waar ik afgelopen week ben geopereerd. Dit ademt een veel prettigere sfeer uit.

    Beantwoorden

  2. […] Op 2 november had ik samen met twee collega’s die ik heb leren kennen van project O.K. van de Toekomst een gesprek met Francesco Messori en Wessel Roos, twee architecten van D/Dock.  Dit gesprek vond plaats n.a.v. de bezichtiging van het ontwerp van de dagbehandeling van het VU medisch centrum. […]

    Beantwoorden

  3. […] mogelijk te laten genezen. Om dit te bereiken, wordt er veel gebruik gemaakt van (de illusie van) natuur. Winkels zouden hier een prima voorbeeld aan kunnen nemen; maak je winkelomgeving meer mens gericht […]

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *