Social Network Theory: korte introductie

In deze post kijken we naar een korte introductie van sociale netwerk theorie. Wat is het en kan het worden gebruikt om sociale processen te beschrijven?

Voorbeeld van een netwerk voor een kantoor met twee verdiepingen.

Het voordeel van een netwerk perspectief

Organisaties kunnen worden bestudeerd als netwerken waar mensen hun tijd besteden aan werk en het behoud en de ontwikkeling van wederzijdse betrekkingen. Een netwerk perspectief heeft het voordeel dat de oorsprong, de bestemmingen en de route van informatie kan worden opgespoord en worden  gevolgd. Deze informatie kan vervolgens worden vergeleken met de individuele belangen, besluiten en vaardigheden van werknemers. Omdat een groot deel van modern kantoorwerk gaat over sociale relaties en het delen van informatie is sociale netwerk theorie een goede manier om sociale relaties te beschrijven op de werkplek.

Wat doet sociale netwerk theorie?

Sociale netwerk analyse bekijkt de stroom van informatie. Vanuit een maatschappelijk perspectief vraagt sociale netwerk analyse zich af wie gekoppeld is aan wie, welke relaties er zijn tussen mensen en welk patroon deze relaties vormen. Uiteindelijk kunnen we deze informatie ook koppelen aan gedrag in de  omgeving, om zo te zien hoe verschillende omgevingsfactoren de relaties tussen mensen beïnvloeden.

Waaruit bestaan sociale netwerken?

De netwerken bestaan uit verschillende maten en eenheden. Allereerst bestaat elk netwerk uit de spelers, bijvoorbeeld collega’s in een kantoor. Deze spelers worden ook wel knooppunten genoemd. De knooppunten delen betrekkingen met andere knooppunten door lijnen. Deze lijnen noemen we de randen van het netwerk. Een dergelijke relatie tussen twee knooppunten heet in het Engels een vertice. De combinatie van alle knooppunten en hoekpunten kan worden getekend als een spinnenweb. De stroom van informatie tussen verschillende knooppunten kan zowel eenzijdig (gericht) of wederkerig (ongericht) zijn. Verder kan de relatie tussen knooppunten ook worden gewaardeerd, wat betekent dat de stroom een bepaalde sterkte heeft, bijvoorbeeld een getal dat een meer intieme relatie representeert. Netwerken kunnen worden bekeken vanuit een algemeen globaal perspectief of vanuit het perspectief van een acteur / medewerker. Deze laatste soort wordt een ego-netwerk genoemd, waarbij ego verwijst naar de acteur in kwestie.

De informatie uit sociale netwerken kan worden gebruikt om de verschillende kwaliteiten van het netwerk te berekenen. Een van de fundamentele maat wordt dichtheid genoemd. Dichtheid verwijst naar het niveau van de sociale cohesie in een netwerk en heeft een waarde tussen 0 en 1. Een netwerk met een hoge dichtheid betekent dat banden vaker worden gedeeld tussen alle actoren. Een afgeleide van dichtheid is de graad, die verwijst naar het totale aantal banden met andere actoren in het netwerk. Andere maten zijn het niveau van de wederkerigheid en nabijheid. Wederkerigheid verwijst naar het portier- of bemiddelingsvoordeel van acteurs. De maat geeft het aantal mensen aan dat een persoon verbindt via zijn wederkerige relaties. Nabijheid aan de andere kant geeft aan hoe dicht ego gemiddeld in het netwerk staat voor alle andere actoren in het netwerk.

Wat kunnen we ermee?

Wat kunnen we ermee? De mogelijkheden die ik zie liggen voornamelijk op het gebied van de adviesverlening voor de bestaande bouw. Hier kan informatie uit de sociale netwerk theorie gebruikt worden om te analyseren hoe relaties liggen en hoe we disfunctionele relaties kunnen aanpassen door verandering in de omgeving. Voor de relatie tussen omgevingen en sociale netwerken is de laatste jaren meer en meer aandacht, recent ook op micro niveau binnen bijvoorbeeld een kantoor.  Met name van een gecombineerde aanpak bestaande uit het aanpassen van de omgeving, bijvoorbeeld het herplaatsen van werkplekken of de zichtbaarheid en toegankelijkheid van bepaalde gebieden verbeteren, en een organisatorische maatregel, bijvoorbeeld het initiëren van een wekelijkse borrel om de interne communicatie te verbeteren kan succesvol blijken.

 

Meer lezen over Sociale Netwerk Theorie?  Een goede introductie in de algemene theorie  is het boek van Jeroen Bruggeman, Social Networks, an introduction (2008, isbn: 13 978-0-415-45803-0). Voor een idee wat sociale netwerk theorie kan opleveren op de werkvloer is het boek van Ron Cross en Andrew Parker een aanrader, The Hidden Power of Social Networks (2004, isbn: 10 1-59139-270-5).

Posted by Wouter Tooren

Ik ontwikkel en analyseer gebruikerservaringen in de architectuur. Psycholoog, ontwerper, oprichter van Eyckveld. Liefhebber van goede koffie.

  1. Hey Wouter, goed om weer van je te horen. Je hebt een hoop gemist afgelopen vrijdag. Tot snel! Groeten van Joren

    Beantwoorden

  2. Ja dat dacht ik al, ik was helaas ziek thuis. Ronald vertelde dat er een verslag komt van de bijeenkomst, ben zeer benieuwd!

    Wout

    Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *